Mersin | Anamur | Aydıncık | Bozyazı | Çamlıyayla | Erdemli | Gülnar | Mut | Silifke | Tarsus

MUT

Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız.

Akdeniz'den Orta Anadolu coğrafyasına geçiş bölgesinde bulunan Mut, Göksu akarsuyunun içinden aktığı geniş ve bereketli bir havzada yer alır. Turfanda meyve veren kayısı bahçeleri ile ünlüdür. Silifke'den Göksu vadisi boyunca Mut'a gidilirken güzelliklerle dolu manzaralar sunan doğa tüm bereketini yol boyunca sergilemektedir.

Tarihi ve Kültürel Çevre

Tarihçe

Mut, Roma İmparatorları'ndan Claudius tarafından M.Ö. 41 yılında bir koloni olarak kurulmuş ve Mut'a Claudiopolis adı verilmiştir. Bu bilgi Mut kalesinin bati kısmındaki kitabeden anlaşılmaktadır. Antik dönemlerde Silifke'yi İç Anadolu'ya bağlayan Kilikya kapılarından biri olan Sertavul geçidi üzerinde önemli bir konumdaydı. M.Ö. 1. yüzyılda kurulan Mut, ilk yıllarında bayındır bir Roma kentiydi. 395 yılından sonra Bizans egemenliğine geçmiştir.

Orta Çağ'da Selçuklular'ın eline geçen ve büyük bir gelişme gösteren Mut, 1277 yılında Şemsettin Mehmet Bey tarafından Karamanoğulları'nın, 1448'de Osmanlı Devletinin yönetimine girmiştir.

Kervansaray

Kentin merkezindeki kare planlı kervansarayın giriş kapısı güneyde olup, yapı Davut Paşa Kışlası olarak da bilinir. Büyük avlusunu çevreleyen kemerli galerinin gerisinde yan yana yapılmış birer ocaklı ve penceresiz 40 oda sıralanmıştır.

Mut Kalesi

Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız.

İlçe merkezinin kuzeyindeki bir tepe üzerinde bulunan kalenin yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir Ancak ilk temelinin Hititler zamanında atıldığı sanılmaktadır. Bugünkü hali Karamanoğulları dönemi karakterini gösterir. Dikdörtgen şeklindeki kalenin dört burcu ve içinde içkale diye adlandırılan bir kulesi vardır Karamanoğulları ve Bizans döneminde tamir gören kale, 1992 yılında Kültür Bakanlığı'nca yeniden restore edilmiştir.

Evliya Çelebi'ye göre; Mut kalesini Rumlardan almak isteyen Karamanoğlu Yakup Bey, tüm askerlerini şehit vermiştir. Bunun intikamını almak için Karamanoğlu İbrahim Bey, büyük bir kuvvetle kaleye hücum etmiş. içinde bulunan 70.000 Rum askerini kılıçtan geçirtmiş ve ölülerini de kalenin güneyindeki bir tepeye gömdürtmüştür. Bu nedenle buraya şimdi Maşatlık tepesi denilmektedir. Kalenin içerisinden çıkan Kalepınar adındaki soğuk ve berrak su, kentin su kaynağıdır.

Lâl Ağa (Lâl Paşa) Camii

Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız. Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız. Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız.

Karamanoğlu İbrahim Bey'in komutanlarından Lâl Ağa tarafından 1356-1390 yılları arasında yaptırılmıştır Kare planlı ve tek kubbeli caminin son cemaat yeri, beş küçük kubbe ile örtülmüştür. 50 yıl önce yıkılan minaresi yeniden yaptırılmıştır. Kitabelerine göre, iki defa onarım gören caminin bahçesinde iki adet türbe vardır. Kümbetlerin birisinde 3 adet, diğerinde ise 4 adet mezar bulunmaktadır. Evliya Çelebi Seyahatnamesi'ne göre Lâl Ağa bu kümbetlerin birisinde yatmaktadır.

Karacaoğlan

Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız.

Dünyaca bilinen ünlü ozan Karacaoğlan'ın mezarı Karacaoğlan (Çukur) köyü ile Dere köyü arasındaki bir tepe üzerindedir.

17. yüzyılda yaşamış büyük halk ozanı Karacaoğlan'ın hayatı ile ilgili kesin bir bilgi yoktur. Karacaoğlan'la ilgili şu efsane kuşaktan kuşağa anlatılır.

Karacaoğlan sevdiği Karakız'ı babasından istemiş; verilmeyince çok üzülmüş, sazı ile gurbet ellere düşmüş. Çok yerler dolaşmış, türküler söylemiş. Karakız da aşkını içine gömüp evlenmiş. Karacaoğlan ihtiyarlayınca Karakız'ın obasına dönmüş ve dere köyü yakınında bir tepeye yerleşmiş. Günün birinde ölen Karacaoğlan'ı, ilçe halkı aynı yere gömerek burayı türbe yapmışlar.

Karakız, Karacaoğlan'ın ölüm haberini alınca, babasının obasından ayrılarak Karacaoğlan'ın mezarının başına koşmuş ve ağlaya ağlaya üzüntüsünden burada ölmüş. Bu acıklı olay karşısında duygulanan köylüler, sağ iken beraber olamayan iki sevgilinin, öldükten sonra beraber olacaklarına inandıkları için, Karakız'ın mezarını Karacaoğlan'ın yattığı yerin karşısındaki tepeye yapmışlar. O gün bu gündür, Çukur tepesindeki mezarından Karakız'ın; diğer tepedeki mezardan Karacaoğlan'ın ruhları, her gece el ayak çekildiğinde çıkar. ortadaki ovada buluşurlarmış.

Çınar altı Parkında, Belediyenin girişimi ile Mut'lu Heykeltıraş Hüseyin Gezer tarafından ücretsiz yapılan heykel, Mut şenlikleri sırasında 8 Haziran 1973 günü yapılan törenle açılmıştır.

Sertavul Hanı

Karaman Silifke karayolunun Toros dağlarını aştığı en yüksek nokta olan Sartavulbeli'nden Mut'a 38 km. uzaklıktadır. Selçuklu Hükümdarı Aleaddin Keykubat tarafından yaptırılmıştır.

Taş Köprü

Meydan Mahallesi'ndeki Taş Köprü, Karamanoğulları döneminde yapılmıştır. Ancak kitabesi olmadığından kim tarafından yapıldığı tam olarak bilinmemektedir.

Alahan (Apadnos) Külliyesi

Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız. Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız. Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız. Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız.

Evliya Çelebi'nin "Ustasının elinden yeni çıkmış gibi duruyor" diye yazdığı Alahan Külliyesi, 1000-1200 m. yükseklikte, üzerinden Göksu vadisinin görülebildiği yalçın bir tepenin yamacında kurulmuştur. Etkileyici manzarası ile gelenlerin ayrılmak istemeyecekleri. doğa ile bütünleşmiş güzelliklere sahip önemli bir dini merkezdir Mut'dan 20 km uzaklıkta Mut-Karaman yolundaki, 3 km'lik bir yolla ulaşılır.

Roma döneminde Hıristiyanlığın Kapadokya ve Ikonia'da (Konya) yayılması sırasında, bu yeni dini kabul edenlerin takibe uğraması, inanmayanlar tarafından öldürülme korkusu; Isa Peygamber'e inananları, dağlık bölgelerdeki mağara ve kaya oyuklarında ibadete zorlamıştır. isa'nın havarilerinden St. Paulus ve yine Tarsus'da yaşamış Hıristiyan öncülerinden Barnabas 441 yılında Hıristiyanlığı yaymak için Konya-Kapadokya ve Antalya-Antakya'ya kadar maceralı yolculuklar yapmışlardı. Bu iki Hıristiyan azizin gezileri sırasında konakladıkları her yerde anılarına kiliseler yapılmıştır. Alahan Külliyesi de bunlardan biridir. 440-442 yıllarında yapılmış olduğu tahmin edilen Alahan Külliyesi'ne ait ören yerinde, Batı Kilisesi (Evangelist Bazilika), Manastır ve Doğu Kilisesi, kayalara oyulmuş keşiş odacıkları ile kuzey yönünde içlerinde kiliseyi yaptıran Tarasis'in lahdi bulunan mezarlardan oluşmaktadır.

Kilise binaları, Istanul'daki Ayasofya Bazilikası ile ortak mimari özellikler taşımaktadır. Doğu Kilisesi ayakta olmasına rağmen, Batı Kilisesi çok harap durumdadır. Her iki kilise de korint başlıklı iki dizi sütunla üç nefe ayrılmıştır. Kesme taştan inşa edilen beden duvarları, sütunlar, sütun başlıkları ve portallerdeki insan ve hayvan figürleri ile bitkisel süslemeler büyük bir ustalıkla yontulmuştur.

Batı Kilisesi'nin, Narteksten ana mekana geçilen kapının atkı ve yan dikmeleri kabartmalarla süslüdür St. Paulus, St. Pierre figürlerinden başka, bir çelengi taşıyan altışar kanatlı Cebrail, Mikail'in simgesel yaratıkları ezişi, kükreyen aslan, kartal ve öküz sembolleri, İncil yazarlarının tasvirleri, üzüm salkımları. asma yaprakları ve balık motifleri; göz doyurucu zenginlikte, estetik ve gerçekçi bir üslûpla yontulmuştur. Bazilikanın doğusundaki geniş avlunun güneyinde dinsel törenlerin yapıldığı dehliz, 11 m. uzunluğunda kemerli ve sütunlu bir galeri şeklindedir. Galerinin ortasında, kabartma süsleme ile her yanı işli büyük niş bulunmaktadır.

Doğu Kilisesi, terasın doğu ucunda, revaklı yolun sonunda daha geç dönemde inşa edilmiş ve külliyenin en sağlam yapısıdır. Önündeki avludan üç giriş kapısı bulunan üç nefli kilisenin üst örtüsü yıkılmıştır. Bu yapının en önemli özelliği kubbeli bazilika şeklinde planlanmış olmasıdır.

Ayrıca Göksu vadisi içinde bulunan çok sayıdaki kaya kiliselerinden en ilginç olanı, Alahan Külliyesi'nin sapağından Karaman yönünde birkaç km gidildiğinde derin bir vadi içinde bulunan kaya kiliseleri ve barınaklarıdır. Bunlardan Alaoda olarak bilinen kilisenin kubbe şeklinde yontulmuş üst bölümü,kırmızı, mavi ve kahverengi renklerin hakim olduğu geometrik ve bitkisel fresklerle süslüdür. Birkaç bölümden oluşan kaya kilisesi zemininin mozaikle kaplanmış olduğu anlaşılıyor. Ayrıca Maya köyü yakınlarında vadi içinde ve yeraltında kırmızı ve yeşil boyalı "Renkli Kilise" de vardır.

Dağpazarı (Corapıssus) Örenleri

Mut'un 35 km kuzeybatısındadır. Antik ismi Coropıssus olan kentin Karaman'dan Silifke'ye inen bir antik yol üzerinde oluşu eski kente ayrı bir önem verildiğini göstermektedir.

Burada bir Bizans kilisesi ile 15x5.50 m ölçüsündeki taban mozaiği ilgi çekicidir Kilise, köyün ortasına ve en yüksek yerine kurulmuştur. Bizans dönemine ait kilisenin apsisi ve bazı duvarları ayakta kalabilmiştir.

Köyün içindeki mozaiklerde hayvan figürleri ve geometrik motifler yer almaktadır. Köylüler tarafından soğuk hava deposu olarak kullanılan sarnıçlar vardır.

Mavga Kalesi

Mavga Kalesi, Mut'un Kozlar yaylası yakınında Mut'a 16 km uzaklıktadır. Sağlam kalan bir burcundaki kitabeye göre, Aleaddin Keykubad'ın emri üzerine 1230 yıllarında yapılmıştır. Sarp ve dik kayalar üzerinde yapılmış olan kale içinde odalar, ahırlar, yemlikler, sulama tekneleri ve içi Horasan harcı ile sıvanmış su sarnıçları kayalara oyularak oluşturulmuştur.

Balobal Örenleri

Mut'un batısında 40 km kuzeyindeki Yalnızcabağ köyü yakınındaki Değirmenlik yaylasındadır. Büyük bir antik yerleşim alanıdır. Çok sayıda lahit ve duvar kalıntıları bulunmaktadır.

Coğrafi Yapı ve Nüfus

Resmi yeni bir pencerede büyük olarak görmek için tıklayınız.

Doğuda Silifke, batıda Ermenek, güneyde Gülnar ilçeleri ve kuzeyde Karaman ili ile çevrilidir. Mut, Mersin'e 165 km uzaklıkta Iç Anadolu'yu Akdeniz'e bağlayan Mersin-Karaman karayolu üzerinde kurulmuştur. ilçenin nüfusu, 1990 genel nüfus sayımı sonuçlarına göre toplam 56.303'dür. Bu nüfusun 17.600'ü ilçe merkezinde, 38.703'ü köylerde yaşamaktadır.

Eğitim ve Sağlık Durumu

İlçede ll Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü, Çıraklık Eğitim Merkezi Müdürlüğü, Öğretmen evi Müdürlüğü, Kız Meslek Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi, İmam-Hatip Lisesi, Çok Programlı Lise, Anadolu Lisesi, 7 adet ilköğretim Okulu, 3'ü merkezde toplam 101 İlköğretim Okulu bulunmaktadır. Mersin Üniversitesi'ne bağlı Mut Meslek Yüksek Okulu 1990 yılında açılmış ve 218 öğrenci öğrenim görmektedir.

Mut ilçesinde 50 yataklı Devlet Hastanesi bulunmaktadır. Hastanede 8 doktor, 31 ebe hemşire, 24 teknisyen hizmet vermektedir. İlçede ayrıca 7 Sağlık Ocağı vardır

Mut İlçesinin Ekonomisi

Bulunduğu coğrafi yapı nedeniyle, toprağının tümü dağlık ve yaylalıktır. 255.400 hektar olan yüzölçümünün 51.742 hektarı tarım alanı, 141.213 hektarı orman ve fundalık alan, 22 hektar çayır ve mera, 62.423 hektarı ise tarım dışı araziden oluşmaktadır.

Tarım alanının az olmasına rağmen, halkın %90'nının geçim kaynağı tarımdır. Tahıl, sebzecilik, bağcılık özellikle meyvecilik önemli gelir kaynağıdır. Elma, şeftali ve geleneksel meyve olan kayısı çeşitlendirilerek her yıl daha çok ekilmektedir. ilçedeki kayısı ağaçlarının çoğu şekerpare türündedir. Tokaloğlu, Karacabey, Septik ve Zerdali türlerinin de dikimi yapılmaktadır. Mut şekerparesi orta irilikte, dolgun, gergin, parlak, tok ve suludur. Bu özelliğiyle Mut adını yurdun her yerinde hatırlatan bir meyve olmuştur Mut'da diğer bir ekonomik uğraş kilim dokumacılığıdır. Kıldan dokunulan kilimler geometrik, bitki motifli olup, iplerin rengi kök boyası ile verilir. Özellikle Hacıahmetli köyünde dokunan kıl heybe, kilim ve çullar, renk, desen ve dokunuş bakımından yörenin tüm özelliklerini taşırlar.

Mersin | Anamur | Aydıncık | Bozyazı | Çamlıyayla | Erdemli | Gülnar | Mut | Silifke | Tarsus